ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ, 12 ਅਕਤੂਬਰ (ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ)–ਮੈਂ ਮੌਜੂਦਾ ‘ਆਪ’ ਸਰਕਾਰ ਦੌਰਾਨ ਪਿਛਲੇ ਲਗਭਗ ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਇਜਲਾਸ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਬੁਲਾਉਣ ਬਾਰੇ ਆਪਣੀ ਲਗਾਤਾਰ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨ ਲਈ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਅਪਵਾਦ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇੱਕ ਰੁਟੀਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੁਆਰਾ ਕਾਰਜਪਾਲਿਕਾ ਦੀ ਰਵਾਇਤੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਹੈ।
ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਸਕੱਤਰੇਤ ਵੱਲੋਂ 10 ਅਕਤੂਬਰ, 2023 ਨੂੰ ਜਾਰੀ ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 20 ਜੂਨ, 2023 ਨੂੰ ਅਣਮਿੱਥੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਮੁਲਤਵੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਇਜਲਾਸ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸੰਸਦੀ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਰਵਾਇਤਾਂ ਦਾ ਘਾਣ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਈ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਕਾਰਕ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਹਨ:
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਨੋਟਿਸ ਨੇ ਸਾਡੀ ਸਮੂਹਿਕ ਯਾਦ ਤੋਂ ‘ਮਾਨਸੂਨ ਸੈਸ਼ਨ’ ਅਤੇ ‘ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਸੈਸ਼ਨ’ ਵਰਗੇ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਆਯੋਜਿਤ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਗਲਤੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਵਿਧਾਨਿਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇ ਸਥਾਪਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਇਸ ਵਧ ਰਹੇ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਨਿਰਾਸ਼ਾਜਨਕ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਹੋਏ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੀਮਤ ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਨਾਲ ਅਚਾਨਕ ਸੈਸ਼ਨ ਬੁਲਾਉਣ ਕਰ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ‘ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਭਿਆਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕਾਲ, ਸਿਫ਼ਰ ਕਾਲ, ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ, ਨਿੱਜੀ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਅਤੇ ਵਿਧਾਨਕ ਕੰਮਕਾਜ ਵਰਗੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੰਸਦੀ ਕਾਰਜਾਂ ਦੌਰਾਨ ਜਨਤਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।19 ਅਤੇ 20 ਜੂਨ, 2023 ਨੂੰ ਸਦਨ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਬਿਜ਼ਨਸ ਐਡਵਾਈਜ਼ਰੀ ਕਮੇਟੀ ਦੀ ਭਾਗੀਦਾਰੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਦਨ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਨੂੰ ਆਕਾਰ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸਥਾਪਿਤ ਨਿਯਮਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਸਦਨ ਦੇ ਨਿਯਮਤ ਕੰਮਕਾਜ ਨੂੰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਦਰਜੇ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ 28 ਸਤੰਬਰ ਤੋਂ 3 ਅਕਤੂਬਰ, 2022 ਤੱਕ ਚੱਲੇ ਇਜਲਾਸ ਦੌਰਾਨ ਸਦਨ ਦਾ ਕੰਮਕਾਜ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਇਕ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਰੁਝਾਨ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਡੂੰਘੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਅਪਮਾਨਜਨਕ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਬੇਰੋਕ ਵਰਤੋਂ। ਇਹ ਵਿਵਹਾਰ, ਧੱਕੇਸ਼ਾਹੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਸਾਡੀ ਵਿਧਾਨਕ ਸੰਸਥਾ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਅਰਾਜਕਤਾ ਦੇ ਅਖਾੜੇ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਪੋਲੋ ਸਰਕਸ ਵਰਗੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਿੰਗਮਾਸਟਰ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਬੇਚੈਨੀ ਵਾਲਾ ਰੁਝਾਨ ਜਾਰੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਧਮਕਾਉਣ ਦਾ ਹੱਲ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਹਾਂ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਸਦਨ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਵਜੋਂ ਸਪੀਕਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ।
ਵਿਰੋਧੀ ਧਿਰ ਦੇ ਆਗੂ ਵਜੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੁੱਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਪੂਜਨੀਕ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਲੋਕਤੰਤਰ, ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਅਤੇ ਮਾਣ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਹਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਥੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥ ਮਿਲਾਓ। ਆਓ ਆਪਾਂ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਈਏ ਕਿ ਸਦਨ ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਸੰਵਾਦ ਅਤੇ ਰਚਨਾਤਮਕ ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰੇ ਦਾ ਚਾਨਣ ਮੁਨਾਰਾ ਬਣਿਆ ਰਹੇ।
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਪਹਿਲ ਕਦਮੀ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਾਡੀਆਂ ਲੋਕਤੰਤਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਹਨ।
(ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਬਾਜਵਾ)
ਸਰਦਾਰ ਕੁਲਤਾਰ ਸਿੰਘ ਸੰਧਵਾਂ,
ਮਾਣਯੋਗ ਸਪੀਕਰ,
ਪੰਜਾਬ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ,ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ।
